· امروزه بیش از پیش با حجم تخلفات گسترده بنگاه های املاک در کشور مواجهیم و این تخلف ها آسیبی جدی بر بازار نقل و انتقال، معمول شدن تخلفات بنگاه ها و سردرگمی در میزان کمیسیون های اتخاذی از یک سو و نارضایتی مردم از سوی دیگر و در کنار همه اینها با سکوت جامعه حقوقی ایران مواجهیم. تمامی این موارد، بنده را بر آن داشت که خلاصه ای از ضوابط و میزان کمیسیون های مرتبط را در چند صفحه اجمالی و گویا مرقوم نمایم.

روش محاسبه رهن و اجاره بر مبنای میزان کمیسیون:  میزان دریافت رهن و اجاره به تراضی طرفین مالک و مستاجر می باشد. اما اگر بخواهیم بر مبنای کمیسیون میزان آنها را تعیین کنیم این گونه است:

رهن کامل: 18میلیون تومان است. در این حالت می خواهیم دو مثال آوریم:

1.  اگر بخواهیم صرفا اجاره گرفته و مبلغی به عنوان رهن نگیریم: عدد رهن کامل را ضرب در 03/0 می کنیم.

18000000*0/03= 600000 تومان

اینجا 600هزار تومان مبلغ اجاره ماهیانه کامل است.

2.  اگر بخواهیم اجاره و رهن توامان بگیریم. مثلا به جای  18 میلیون، 10 میلیون رهن بگیریم و بقیه اجاره. چه میزان اجاره بگیریم؟ اینجا مبلغ باقی مانده از 18 میلیون جدای از رهن مذکور، 8 میلیون است. حال عملیات فوق را فقط بر 8 میلیون اعمال می کنیم:

8000000*0/03 = 240000  تومان

اینجا 10میلیون رهن و 024هزار تومان  اجاره ماهیانه تعیین شد.

·    اما باز هم نظر مالک و توافقش با مستاجر تغییردهنده فرمول فوق است.اما از  این جهت این را ابتدائا ذکر کردم که در بحث های بعد در محاسبه مبلغ کمیسیون  از آن استفاده می شود.

محاسبه مبلغ کمیسیون: روش محاسبه مبلغ کمیسیون در بیع، اجاره و رهن با یکدیگر متفاوت است.

بیع: برحسب میزان قیمت ملک بر چهار دسته است:

1.  املاک تا 30میلیون تومان: 0/5% مبلغ ملک از هر طرف

2.  املاک تا 50میلیون تومان: مبلغ ملک را به دوبخش تقسیم می کنیم:

الف) تا 30 میلیون اول: 0/5%

ب) مازاد آن: 0/75%

        3. املاک 50 تا 100 میلیون تومان: مبلغ ملک را به سه بخش تقسیم می کنیم:

            الف)  30 میلیون اول: 0/5%

            ب)  30 تا 50 میلیون: 0/75%

            ج)  مازاد: 0/5%

    4. املاک بیش از 100 میلیون تومان: مبلغ ملک را به دو بخش تقسیم می کنیم:

        الف) تا 100 میلیون تومان: به ترتیب فرمول شماره 3 عمل می کنیم.

       ب) مازاد: 0/25%

·        مبلغ کمیسیون حاصل از هر کدام از فرمول های فوق از هر طرف معامله گرفته می شود. به عنوان مثال اگر مبلغ حاصل 1میلیون تومان بود از هر طرف این مبلغ اخذ می شود.

 اجاره کامل: یک چهارم مبلغ اجاره یک ماه است.

مثلا مبلغ اجاره ای ماهیانه 600 هزار تومان است. مبلغ کمیسیون 150 هزار تومان از هر طرف است.

رهن کامل: همانطور که ابتدای به ساکن توضیح داده شد، می توانیم به جای رهن کامل سه صدم آن را اجاره کامل گرفت. برای مثال مبلغ رهن کامل 18 میلیون است. برای محاسبه کمیسیون رهن کامل ابتدا آن را به اجاره کامل تبدیل می کنیم:

18000000*0/03= 600000 تومان

حال یک چهارم مبلغ حاصل را حساب می کنیم:

            600000 ÷ 4= 150000 تومان

مبلغ کمیسیون 18 میلیون رهن کامل، 150هزار تومان از هر طرف می باشد.

رهن و اجاره: فرضا مبلغ رهن 10 میلیون تومان و اجاره ماهیانه 240هزار تومان است. در این فرض ابتدا هر کدام را جداگانه حساب می کنیم:

ابتدا کمیسیون مبلغ رهن را حساب می کنیم:

          10000000 * 0/03 = 300000

           300000 ÷ 4 = 75000 تومان

حال کمیسیون مبلغ اجاره را حساب می کنیم:

           240000 ÷ 4 = 60000 تومان

سپس هر دو را با هم جمع می کنیم.

            75000 + 60000 = 135000 تومان

مبلغ 135هزار تومان میزان کمیسیون اتخاذی از هر طرف است.

نکته: مبلغ حق مشاوره علاوه بر حق کمیسیون اتخاذی طی فرمول های فوق، میزان مشخصی ندارد و به رضایت و توافق طرفها باز می گردد.

نکته: اخذ مالیات بر ارزش افزوده به قراری 6% مبلغ کمیسیون اتخاذی برابر رای دیوان عدالت اداری طی حکمی در تاریخ 18 تیر 1392 به کلاسه پرونده 14/920631 در شعبه 14 باطل اعلام و اخذ آن از جانب بنگاه های املاک ممنوع اعلام شد. هرچند رییس اتحادیه مشاورین املاک بر تجویز اخذ این مبلغ غیرقانونی توسط بنگاه ها از مردم همچنان پافشاری می کند.

موارد تخلف: در صورت تخلف صاحب بنگاه و شکایت در اتحادیه و اثبات امر، متخلف به پرداخت مبلغ مورد تخلف به طرف های زیان دیده و به علاوه پرداخت 4 برابر مبلغ مورد تخلف به دولت اجبار می شود.