وبلاگ حقوقی رضا محمدی  

ببينيد تصوري كه اكثرا از خوندن متن قانون دارند اينه كه بايد قانون رو حفظ كنند ! مخصوصا كساني كه رشته ي درسيشون حقوق نيست تصوري كه از يه وكيل دارن اينه كه يه وكيل تمام قانون هارو حفظ كرده به همراه شماره ي ماده قانون ها ! درست مثل يك دوربين كه هرچي رو كه ديده عينا ضبط بكنه ولي اين اشتباه است چون هرچقدر هم ماده هارو حفظ باشيد به خود موضوع ماده تسلط پيدا نكرديد يا اگر هم ماده مربوطه رو فهميديد چون فقط حفظ محض كرديد زود فراموش ميشه بالاخره انسانه ديگه كامپيوتر نيست كه بتونه يه اطلاعات رو چندين سال به همون شكل نگه داره

شيوه صحيح خوندن قانون درك كردن متن قانون هست كه ببينيم چي داره ميگه ! چه كساني رو شامل ميشه ! مفهوم مخالفش چيه ! آيا ميتونيم در فلان موضوع از اين ماده استفاده كنيم يعني دايره ي شمول افرادش تا چه حديه ! مخصوصا اينكه طراحان سوال با كوچكترين كلمات قانون در آزمون هاي حقوقي بازي ميكنند پس بايد حواستون كامل به تك تك كلمات باشه ! مثلا يه جا ميگه قاضي موظف است يه جا قانون ميگه قاضي مكلف هست يه جا ميگه قاضي مخير است يعني اختيار دارد كه كار مربوطه را انجام بدهد يا انجام ندهد  پس ببينيد بين كلمات موظف و مكلف و مي تواند خيلي تفاوت دارد !  شايد توي دور اولي كه متن قانون رو ميخونيد متوجه اين ريزه كاري ها نشيد ولي اگه چندبار متن ماده رو به اين دقت بخونيد كم كم دستتون مياد كه چطوري بخونيد ! مخصوصا اينكه حتما حتما دور كلمات ( و )  و ( يا )  خط بكشيد يا مثلا كلمه ( مگر اينكه ) نشان دهنده ي يك تبصره در حكم ماده هست !  كلا اگه از كتاب هايي كه قانون رو به صورت نموداري نوشتند استفاده كنيد بهتر ميتونيد متن ماده رو متوجه بشيد مثل كتاب قانون آيين دادرسي دادگاه هاي عمومي و انقلاب به صورت نموداري از انتشارات چتر دانش سري 3

ماده 3 قانون آيين دادرسي مدني ميگه :

(( قضات دادگاهها موظفند موافق قوانين به دعاوي رسيدگي كرده ، حكم مقتضي صادر و يا فصل خصومت نمايند . در
صورتي كه قوانين موضوعه كامل يا صريح نبوده يا متعارض باشند ، يا اصلا" قانوني در قضيه مطروحه وجود نداشته باشد ، با
استناد به منابع معتبر اسلامي يا فتاوي معتبر و اصول حقوقي كه مغاير با موازين شرعي نباشد ، حكم قضيه را صادر نمايند و
نمي توانند به بهانه سكوت يا نقص يا اجمال يا تعارض قوانين از رسيدگي به دعوا و صدور حكم امتناع ورزند و الا مستنكف از
احقاق حق شناخته شده و به مجازات آن محكوم خواهند شد .
تبصره - چنانچه قاضي مجتهد باشد و قانون را خلاف شرع بداند پرونده به شعبه ديگريجهت رسيدگي ارجاع خواهد شد ))

نكات مهم ماده با رنگ قرمز نوشته شده ! مثلا در تبصره اين ماده گفته شده در صورتي كه قانون را خلاف شرع بداند نه راي وحدت رويه نه آراي ديوان عالي كشور و آيين نامه و تصويب نامه ! پس طراح سوال ميتونه جاي قانون رو عوض كنه و يه چي ديگه بذاره ! البته سوالات ارشد يا وكالت به اين سادگي هم كه گفته شد طرح نميشه و فقط ماده و نكاتي كه گفته شد جنبه تمثيلي داشت و بيشتر جنبه آموزشي ماده مد نظر بود كه بدونيد چطوري قانون رو بخونيد مخصوصا اينكه چندسال اخير سوالات بسيار جنبه استنباطي و مفهومي پيدا كرده و از جنبه قانون محوري و حفظ كردن نكته اي خاص و پرسيدن آن بيرون آمده و در قالب مسئله حقوقي درآمده و شما بايد مجموعه نكاتي را كه از ماده هاي مختلف قانون يادتون مياد رو براي حل مسئله به كار ببريد ! ممكن است در يك سوال از چند ماده مختلف به طور غير مستقيم سوال طرح شده باشد و مثلا وقتي از صلاحيت دادگاه ها سوال مطرح ميشود به مرور زمان و شرايط شكلي دادخواست هم توجه داشته باشد كه در ظاهر سوال شايد نتوان به آساني به آن پي برد ولي اگر متن قانون رو به اين شكل خونده باشيد چون ملكه ذهنتون شده ديگه كمتر پيش مياد كه فراموش كنيد ! دقيقا مثل شماره تلفن منزل خودتون كه انقدر تكرار شده و انقدر به تك تك اعداد توجه داريد كه كمتر پيش مياد بجاي عدد 3 عدد 7 به يادتون بياد ( هرچيزي تاكيد ميكنم هرچيزي با تكرار زياد وارد حافظه بلند مدت انسان ميشه ! مثال بارز پسر ژاپني بود كه تونسته بود يك عدد رو كه بيش از 40 هزار رقم داشت مو به مو بدون كوچكترين غلطي به ترتيب حفظ كنه و جلوي داوران بنويسه پس اين نشون ميده حافظه انسان اصلا محدوديتي ندارد و اين ما هستيم كه ميتوانيم با تمرين و تكرار زياد هر داده اي رو وارد حافظه بكنيم ! دقيق يادم نيست ولي پارسال بود كه داشتم از يه سايتي يه مقاله ميخوندم كه نوشته بود ظرفيت ابررايانه ها و ابرحافظه هاي موجود و حتي پانصدسال آينده حتي يك پنجم ظرفيت كل حافظه انسان نميرسه ! كمااينكه محاله يك شخص اسم خودشو يا اسم پدر و مادرشو فراموش كنه البته در شرايط عادي !!! 

پس ايني كه ميگيد من زود فراموش ميكنم يا هرچي كه ميخونم يك ماه بعد فراموش ميشه از سيستم حافظه و ضعف اون نيست ! از تنبلي خودمونه كه اگه بيشتر مرور ميكرديم يا اگه بار اول عميقا و با علاقه ميخونديم شايد اين حرف رو نمي زديم ( حرف زياد زدم بريم سراغ اصل مطلب )

خوب بعد از خوندن متن ماده فوق بايد بدونيد كه مثلا به طور دقيق چه مواقعي ميتونيم به منابع معتبر اسلامي يا فتاوي معتبر مراجعه كنيم ؟ وقتي كه قوانين كامل يا صريح نبوده يا متعارض باشند يا اصلا قانوني در قضيه مطروحه نباشه

پس مفهوم مخالف ماده اينه كه نمي تونيم وقتي كه قوانين شرايط بالا را داشته باشه به فتاوي معتبر مراجعه كرد

يا مثلا توي كنكور سوال بياد كه طبق ماده سه آيين دادرسي مدني اگر قاضي قانون را خلاف شرع تشخيص داد آيا ميتواند به شعبه ديگري جهت رسيدگي ارجاع كند ؟ جواب : خير ! چون بايد مجتهد باشد وگرنه نمي تواند ! منظور از شعبه ديگري يعني چي دقيقا ؟ آيا شعب ديوان عالي كشور هم شامل ميشه ؟ شعبه تجديدنظر چطور ؟ پس جواب درست  شعبه هم عرض ديگر هست كه عين همين سوال فكر كنم توي يكي از آزمون هاي حقوقي اومده بود ! پس بايد بر روح قانون يعني چيزي كه صريحا بهش اشاره اي نشده ولي ميشه با توجه به قراين و امارات بهش پي برد هم مسلط شد ! تفسير قانون از حفظ كردن قانون مهم تره !

خوب پس ديديد كه شايد يه متن ساده اي بود كه خيلي ها بارها خونده بوديمش ولي با همين كلمات طراحان سوال بازي ميكنند و اگه فقط حفظ كرده باشيد يادتون نمياد كه دقيقا بايد قوانين چه نقصي داشته باشه كه بتونه به فتاوي معتبر مراجعه كنه ! ممكنه گزينه ها اينطوري باشه كه شما گيج بشيد : 1 . قوانين تزاحم داشته باشند  2 . متعارض باشند  3. ناقص باشند 4 . مجمل باشند

جواب درست چيه ؟؟ گزينه دو !  چون گزينه سه و چهار طبق خود متن ماده نمي تونن بهانه اي براي راي ندادن قاضي باشه ! و گزينه يك هم چون در متن ماده اشاره اي نشده و مفهوم جداگانه اي با تعارض داره مشمول جواب صحيح نميشه !  مي بينيد اگه ماده رو خوب خونده باشيد ميتونيد حتي با حذف گزينه غلط هم به جواب برسيد ! پس فقط وقتي مي تونيد بريد سراغ ماده بعدي كه ماده قبلي رو به اين شكل و حتي عميق تر ياد گرفته باشيد نه اينكه مثل طوطي فقط كلمات رو حفظ كرده باشيد ! اميدوارم تونسته باشم منظورمو برسونم !